|
Ožiljak povezuje ranu kao prirodni odgovor na bilo koju povredu koja je toliko snažna da prekine kontinuitet kože. Krajnji cilj mnogih povrijeđenih je «nevidljiv» ožiljak. Nije ga moguće ostvariti u praksi.
Mora se naglasiti da izgled ožiljka mnogo više ovisi o pacijentu nego hirurgu, ma koliko to neobično izgledalo. Rana zbrinuta pažljivo i korektno od strane hirurga može da se razvije konačno u hipertrofični ili keloidni ožiljak.
Keloid u stvari predstavlja ožiljak koji raste van ivica izvorne povrede ili ožiljka. Za razliku od hipertrofičnoga koji predstavlja zadebljan, uzdignut ožiljak ali uvijek u granicama rane.
Zarastanje rana
Zarastanje rane i formiranje ožiljka prolazi kroz tri faze: eksudativna, proliferativna i faza sazrijevanja ožiljka.
U toku proliferativne faze ožiljak izgleda crven i vro je čvrst i grub. U slučajevima «fine rane», ova faza je kratka a reakcija minimalna; u slučajevima kada postoji velika rana ili opekotina, ova faza može da se produži i dovede do formiranja gruboga ožiljka.
Faza sazrijevanja ožiljka karakteriše se sazrijevanjem fibroblasta; ožiljak postaje pljosnat i bijel a počinje da se javlja i retrakcija okolne kože.
Hipertrofični i keloidni ožiljci imaju različit klinički tok i prognozu. Prenaglašeni proces sa posljedičnim zadebljanjem hipetrofičnoga ožiljka prestaje unutar nekoliko sedmica. U većini slučajeva javlja se izvjesni stepen sazrijevanja ožiljka koji se postepeno poboljšava.
Sazrijevanje keloida i spontano poboljšanje u pogledu izgleda i čvrstine se događa rijetko.
Određene regije tijela su osobito sklone razvijanju hipetrofičnih i keloidnih ožiljaka, prvenstveno leđa, rame, regija grudne kosti i ušne školjke. Ne postoji klinički uniformni razlog za razvijanje keloida. Pigmentirane rase, crnci i Azijati, češće razvijaju keloide u odnosu na bijelce. Genetika igra važnu ulogu u nastajanju hipetrofičnih i keloidnih ožiljaka.
Liječenje hipetrofičnih i keloidnih ožiljaka nije jednostavno.
Ukoliko je ožiljak poslije 6 mjeseci još uvijek hipetrofičan, indikovana je hirurško odstranjenje i ponovno šivanje. Poboljšanje može da se očekuje kada god je izvorni ožiljak nastao prekomjernom proliferacijom fibroblasta kao što je slučaj kod otvorenih rana, opekotina i inficiranih rana.
|
Suprotno, može se očekivati malo ili nikakvo poboljšanje kada se hipetrofični ožiljak razvija poslije nekomplikovanoga zarašćivanja obične hirurške incizije. Ukoliko je ožiljak nastao nakon infekcije hirurškoga reza, ekscizija (odstranjivanje) i šivanje rane daje vrlo dobar rezultat.
Dermoabrazija je hirurška metoda «brušenja» ožiljaka; primjenjuje se i kod tetovaža.
Liječenje opekotina
Pritisak može da pomogne omekšavanje potencijalnih hipetrofičnih ožiljaka. Primjenjuje se kod opekotina. Elastična odjeća i maska za lice obezbjeđuju kontiniurani pritisak i dovode do remodeliranja kolagenskih snopova. Pritisak treba primjenjivati što je moguće ranije, kontinuirano, 6-12 mjeseci.
Liječenje izbora za keloide su injekcije triamcinolona –acetonida direktno u ožiljak, svakih 3-4 nedjelje, maksimalno 6 mjeseci.
Hirurško odstranjenje keloida obično dovodi do recidiva uz rijetke izuzetke. Stoga se hirurška terapija kombinuje sa direktnim ubrizgavanjem kortikosteroida (triamcinolon ) u ''novu ranu'' za vrijeme operacije i nastavi se postoperativno po prethodnoj šemi, što može dati znatno bolji rezultat.
Radiaciona terapija je bez efekta. Različite kreme i laserska terapija mogu biti od određene pomoći. U novije vrijeme hit je silikonski gel sa dobrim rezulatima.
U zaključku naglašavamo da su «lijepi» ožiljci najčešća posljedica, skoro pravilo, hirurških operacija. Nastajanje hipetrofičnih ožiljaka i keloida nije moguće predvidjeti. Kada nastanu povjerenje u hirurga i saradnja pacijenta su od najveće važnosti za uljepšavanje istih.
|
