Uloga savremene anestezije je da omogući bezbolno izvođenje operativnih zahvata, sigurnost pacijenta na operacionom stolu (vrši se konstantan monitoring svih vitalnih funkcija organizma), kao i u postoperativnom toku. Danas su, zahvaljujući paralelnom razvoju hirurgije i anestezije, mogući i najsloženiji hirurški zahvati koji su donedavno bili samo stvar mašte.

Bezbolan operativni zahvat i sigurnost za pacijenta

Danas su, zahvaljujući paralelnom razvoju hirurgije i anestezije, mogući i najsloženiji zahvati koji su donedavno bili samo stvar mašte

Piše: Prim. dr. Ekrem Džemidžić

Uloga savremene anestezije je da omogući bezbolno izvođenje operativnih zahvata, sigurnost pacijenta na operacionom stolu (vrši se konstantan monitoring svih vitalnih funkcija organizma), kao i u postoperativnom toku. Danas su, zahvaljujući paralelnom razvoju hirurgije i anestezije, mogući i najsloženiji hirurški zahvati koji su donedavno bili samo stvar mašte.

Vrste anestezije

Anestezija je namjerno, reverzibilno izazivanje neosjetljivosti koju ljekar postiže unošenjem anestetika u tijelo. Anestetici su, opet, lijekovi koji svojim djelovanjem u nervnom sistemu izazivaju anesteziju. Oni imaju minimalno štetno djelovanje na ostale organe, a nakon prestanka njihovog djelovanja funkcija nervnog sistema se vraća u normalno stanje.
Sama anestezija može biti opća i lokalna. Opća je postepeno, povratno smanjivanje funkcije centralnog nervnog sistema koje uzrokuje gubitak svijesti, zatim neosjetljivost na bol (analgezija), gubitak sjećanja na operaciju (amnezija) i na kraju mišićnu relaksaciju.
Postiže se davanjem jednog ili, mnogo češće, istovremenim davanjem različitih anestetika.

Prema načinu unosa anestetika u tijelo, opća anestezija dijeli se na inhalacionu, intravensku i rektalnu.

Lokalna anestezija je postupak kojim izazivamo neosjetljivost na bol određenog dijela tijela, pri čemu je pacijent budan ili lagano uspavan. Prema mjestu i načinu primjene anestetika lokalnu anesteziju možemo podijeliti na površinsku, infiltracionu i regionalnu.

Kod površinske anestetik primjenjujemo na površinu tijela koja će biti operirana, kod infiltracione anestetik primjenjujemo na mjestu i oko mjesta operativnog zahvata, tako da će to područje biti bezbolno.
U nekim slučajevima, ako je to potrebno, uz lokalnu anesteziju može se dati i neki lijek za smirenje ili uspavljivanje. U tom slučaju pacijent se nalazi pod anesteziološkim nadzorom.
Regionalna anestezija je tehnika u kojoj injiciranjem anestetika u blizini nerva ili leđne moždine izazivamo neosjetljivost na bol jedne veće regije na tijelu. Ona se dijeli na centralni blok (spinalni i epiduralni u kojem se pored operativnih zahvata može raditi i bezbolni porođaj) i periferni blok (blokada pojedinih nerava ili nervnih snopova).
Regionalna intravenska anestezija (RIVA) je tehnika koja se koristi za anesteziju ekstremiteta (ruku i nogu).
Za sve vrste anestezije od velike je važnosti preoperativna priprema bolesnika (osnovni laboratorijski nalazi, EKG i pregled interniste, odnosno pedijatra kada su u pitanju djeca).

Razgovor s pacijentom

Nakon što hirurg postavi indikaciju za operativni zahvat, a pacijent obavi sve potrebne prijeanesteziološke pretrage, dolazi se na operaciju. Sta tu pacijenta očekuje?
U sobi za premedikaciju prvi put se susreće sa svojim anesteziologom, koji ga upoznaje s vrstom anestezije potrebne za konkretni operativni zahvat.
Ako postoji mogućnost za više vrsta anestezije, najčešće se pacijentu ponudi mogućnost da i sam učestvuje u izboru anestezije.

Važni podaci

Bitno je naglasiti važnost strogog pridržavanja uputa o neuzimanju hrane i tekućine prije anestezije. Važan je i podatak o eventualnim alergijskim reakcijama, svim oboljenjima koje je pacijent imao, kao i o lijekovima koje eventualno koristi ili je koristio u posljednje vrijeme.